Kamet Nedir? Namazların farzlarını kılmaya
başlarken okunan ezan sözlerinden ibarettir. Ezan vaktin başlangıcında okunur;
ikamet ise farza durulacağı zaman getirilir.
Kamet getirmenin
hükmü nedir?
Beş vakit namaz ile Cuma namazı için ezan ve kamet
getirilmesi, ayrıca Cemaatle kılınacak kaza namazları için de, ezan ve kamet
okunması sünnettir. Kamet vacip değildir. Kendi evlerinde tek başına namaz kılan
erkekler için, ezan ve kamet müstehabdır. Kadınların ise, ezan ve kamet
getirmeleri gerekmez.
Kamet getirek
namazın dışında bir sünnettir,getirildiğinde sevap
kazanılır,
getirilmediğinde sevaptan mahrum
kalınır.
Kamet getirmemek namazın
faziletini düşürmez.
KAMET
Namaz için seslenmek, kamet getirmek, ifa ve eda etmek. Aslı
"ikâmet" olup, türkçede "i" siz kullanılır. Bir terim olarak, farz namazlardan
önce, tek başına namaz kılacak olan kimsenin cemaatle kılınacak farz namazdan
önce ise müezzinin okuduğu ezan benzeri sözlerdir. Sünnete uygun olarak kâmet şu
kelimelerden ibarettir. Allahü ekber, Allahü ekber. Eşhüde en la ilâhe illallah.
Eşhüde en la ilâhe illallah. Eşhedü enne muhammeden abdühü ve rasululullah.
Eşhedü enne muhammeden abdühü ve rasulullah. Hayye alessalat, hayye alessalat.
Hayye alel-felâh. Hayye alel-felah. Kad kâmeti's-sâlatu. Kad kameti's-sala.
Allahü ekber, Allahü ekber, La ilâhe illallah"
Hanefî hukukçularına göre kamet ezanın benzeridir. Sözler
yukarıdaki gibi ikişer kere tekrarlanır. Yalnız sonuna "kadkami's-salah" (namaz
başladı) cümlesi eklenir. Ömrün sonuna kadar Bilâl Habeşi ile İbrahim
en-Nehaî'nin kameti çift sözlerle okudukları, Emeviler devrinden itibaren,
kamet'te ezandaki gibi iki kere tekrarlanan sözlerin hızlı okumayı sağlamak için
bir'e indirildiği nakledilir (İbnü'l-Hümâm, Fethu'l-Kadir, Mısır 1389/1970, I,
242-244). Hz. Peygamber, Bilâl (r.a)'e hitaben şöyle buyurmuştur: "Ezan okuduğun
zaman ağır ağır oku. Kamet getirdiğin zaman ise hızlı oku " (Tirmizi, Salât,
29).
Aynı zamanda sahih rivayetlerle Hz. Peygamber'in, kâmet'te,
ezandan farklı olarak çift okunan sözlerin tek yapılmasını emrettiği de
nakletmiştir (bk. Buhârî, Ezân, 3; İbn Mâce, Ezân, 6). Bu da Hanefiler dışında
kalan diğer mezhep imamlarının tercih ettiği rivayetlerdir.
Sabah ezanında tekrarlanan "es-Salatu hayrun mine'n-nevm (namaz
uykudan daha hayırlıdır)" cümlesini, ilk olarak Bilâl (r.a) Rasûlüllah (s.a.s)'i
uykudan uyandırmak için söylemiş, bu sözler hoşuna giden Allah Rasûlü şöyle
buyurmuştur: Ey Bilâl, bu sözler güzel oldu. Bu cümleni sabah ezanında da
tekrarla" (İbnul Humam, a.g.e, I, 242, 243).
Kâmetin Türkçe anlamı şöyledir: "Allah en büyüktür, Allah en
büyüktür, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, Allah'tan başka ilah olmadığına
şehadet ederim, Allah'tan başka ilah olmadığına şehâdet ederim, Muhammed'in
Allah'ın rasûlü olduğuna şehadet edelim. Muhammed'in Allah'ın Rasûlü olduğuna
şehadet ederim. Haydin namaza, Haydin namaza, Haydin kurtuluşa, Haydin
kurtuluşa, Namaz başladı. Namaz başladı, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür
Allah'tan başka ilah yoktur".
Beş vaktin farz namazlarında ve Cuma namazının farzında kamet
getirilir. Kaza namazında da bu böyledir. Ancak Vitir, Teravih, Bayram, Cenâze
ve Nâfile namazlarda kamet getirilmez. Kamet erkeklere has bir sünnettir.
Kadınlar kamet getirmezler. Kamet cemaatın müstehab olan sünnetlerindendir.
Kadınlar ve çocuklar bir arana gelerek namaz kılsalar bile kamet gerekmez.
Namazlarından bazısı kazaya kalan namazlarını peşipeşine kılabilir. Bulunduğu
yerden ayrılmadığı sürece tek kamet yeterli olur.
Yolcu erkekler de yolculukları sırasında ezan okur, kamet
getirirler. Yolcu, ezan okumayabilir. Ancak kamet getirmesi sünnettir.
Mahalle camiinde yapılan kamet evler için geçerlidir. Evde
namaz kılan kişi kamet getirmese de olur. Kamet getirirse daha iyidir.
Kadınların, bunakların, cünüplerin kamet getirmeleri mekruhtur.
Abdestsiz kimselerin de ikamette bulunması mekruhtur. Fakat bu gibi kimseler
tarafından yapılan kametler iade edilmez.
Ezan ağır okunur. Fakat kamet hızlı yapılır. Kamet ayakta
yapılır. Kamet getiren kişi kıbleye döner.
Cemaatın kamet getiren müezzine uyması ve beraberce içinden
kamet yetirmesi, "Hayye Alessalah, Hayye Alelfelah" denilirken de" La havle ve
la kuvvete illa billah" diye icâbette bulunması müstehabdır.
Kamet, vaktin değil namazın sünnetidir (el-Kâsânî,
Bedâyiu's-Sanayi', Beyrut 1402/1982, I, 148 vd.; İbnu'l Humam a.g.e, I, 243 vd.;
el feteva'l Hindiyye, Beyrut 1400/1980, I, 55 57; İbn Âbidin, Reddü'l-Muhtar
İstanbul 1984, I, 388, 389 vd).
Hamdi YUSUFOĞLU
5 VAKİT NAMAZ
NAMAZIN VAKTI
SÜNNET FARZDAN ÖNCE
FARZ
SÜNNET FARZDAN SONRA
VITIR
TOPLAM
SABAH
2
2
-
-
4
ÖGLE
4
4
2
-
10
IKINDI
4
4
-
-
8
AKSAM
-
3
2
-
5
YATSI
4
4
2
3
13
Namazin Sartlari
1) Hadesten Taharet: Hades denilen manevî
kirin giderilmesi için, abdest almak, gerekli hallerde gusül yapmaktir.
2) Necasetten Taharet:Namaz kilacak kisinin,
bedeninde, üzerindeki elbisede ve namaz kilacagi yerde pislik varsa bunlari
temizlemektir. 3) Setr-i Avret:Namaz kilacak
kisinin vücudunda örtünmesi gereken yerleri örtmesi demektir.
Erkeklerin: Göbek ile diz kapagi arasini
(dizkapagi dahil), Kadinlarin: Yüz, el ve
ayaklardan baska vücudunun her tarafini örtmeleri gerekir. 4)
Istikbal-i Kible:Namazi kibleye dönerek kilmaktir. Kible,
Mekke sehrindeki kutsal bina olan Kâbe yönüdür. Kâbe, Hz. Ibrahim ve Hz. Ismail
tarafindan yapilmistir. 5) Vakit:Namazlari kendi
vakitleri içinde kilmaktir.Vakti gelmeden bir namazi kilmak caiz degildir.
6) Niyet:Hangi namazi kildigini bilmek ve
kalbinde hatirlamaktir. Niyetin dil ile söylenmesi sünnettir.
Namazin Rukünleri
1) Iftitah Tekbiri:
Namaza baslarken tekbir almak demektir.
2) Kiyam: Namazda ayakta durmak demektir.
3) Kiraat: Namazda ayakta iken biraz Kur'an
okumaktir. 4) Rükû': Namazda eller diz kapagina
erisecek kadar egilmektir. 5) Sücûd: Rükû'dan
sonra ayaklar, dizler ve ellerle beraber alni yere koymaktir. 6)
Ka'de-i Ahîre: Namazin sonunda "Ettehiyyatü" okuyacak kadar
oturmak demektir.
Namazin Vacibleri
1) Namaza "Allahu Ekber"sözü ile baslamak.
2) Farz namazlarin ilk iki rek'atinda, nafile
namazlarin her rek'atinda Fatiha suresini okumak.
3) Farz namazlarinin ilk iki rek'atinda, vitir ve
nafile namazlarin her rek'atinda Fatihadan sonra sûre veya ayet okumak.
4) Fatihayi sureden önce okumak.
5) Secdede alin ile beraber burnu da yere koymak.
6) Üç ve dört rek'atli namazlarin ikinci
rek'atinda oturmak (Buna ka'de-i ûlâ=birinci oturus
7) Namazlardaki birinci oturus ile son oturuslarda
ettehiyyatü'yü okumak. 8) Cemaatle kilindigi zaman
sabah, cuma, bayram, teravih ve vitir namazlarinin her rek'atinda, aksam ve
yatsi namazlarinin ilk iki rek'atinda imamin fatiha ve sureyi açiktan, ögle ve
ikindi namazlarinda ise, gizlice okumasi. 9) Imama
uyan cemaatin fatiha ve sureyi okumayip susmasi.
10) Vitir namazinda kunut tekbiri almak ve kunut
dualarini okumak. 11) Bayram namazlarinda alinan
ilâve tekbirler. 12) Ta'dili erkân, yâni ayakta
iken dosdogru, rükûda dümdüz olmak (Kadinlar biraz meyilli dururlar), rükûdan
kalkinca iyice dogrulmak, iki secde arasinda tam oturmak.
13) Namazin sonunda saga ve sola selâm vermek.
14) Namazda yanilma olursa sehiv secdesi yapmak.
Namazin Sünnetleri
1) Bes
vakit namaz ile Cuma Namazi için ezan ve kamet getirmek
2) Iftitah tekbirini alirken elleri yukariya
kaldirmak 3) Sübhaneke ve Eûzu-Besmele'yi sessizce
okumak 4) Sag eli sol el üzerine koymak
5) Fatiha'dan sonra gizlice 'amin' demek
6) Rükû ve secdeye egilip kalkarken alinan
tekbirler 7) Rüku ve secde tesbihleri. ( Rukû'da
üç defa "SÜBHANE RABBIYE'L AZÎM" ve her iki secdede üçer defa SÜBHANE RABBIYE'L
ÂLÂ" demek.) 8) Rukü'dan dogrulunca "SEMIALLAHU
LIMEN HAMIDEH" ve hemen arkasindan "RABBENA LEKE'L HAMD" demek.
9) Kiyamda bir özür bulunmadigi takdirde iki
ayagin arasini dört parmak kadar açik bulundurmak.
10) Rukü'da parmaklar açiK olarak dizleri tutmak,
dizleri, dirsekleri dik ve sirti bas ile dümdüz halde bulundurmak.
11) Secdeye varirken önce dizleri, sonra elleri,
sonra yüzü vere koymak. Secdeden kalkarken önce yüzü, sonra elleri, sonra
dizleri kaldirmak. 12) Tahiyyati sessizce okumak.
13) Selama sagdan baslamak
14) Sütre edinmek (Önü açik yerde namaz kilarken
önüne sütre koymak)
Namazi Bozan Seyler
1)
Namazda konusmak. 2) Birsey yemek veya içmek.
3) Kendi isitecegi kadar gülmek (yanindakilerin
isitecegi kadar gülerse abdesti de bozulur.) 4)
Birine selâm vermek veya verilen selâmi almak. 5)
Gögsünü kibleden çevirmek. 6) Dünyaya âit bir
seyden veya bir agridan dolayi aglamak "ah" demek. (Allah korkusundan dolayi
aglamak namazi bozmaz.) 7) Öksürügü yok iken
öksürmeye çalismak. (Elde olmayarak normal gelen öksürük namazi
bozmaz.) 8) Namazda bir is yapmaya çalismak.
9) Bir seye üflemek.
10) Kur'an'i, manasi bozulacak sekilde yanlis
okumak. 11) Ayeti mushaf'a bakarak (yüzünden)
okumak. 12) Namazda abdesti bozulmak.
13) Teyemmüm eden kimsenin namazda suyu görmesi,
mesh müddetinin namazda bitmesi. 14) Sabah
namazini kilarken günesin dogmasi. 15) Cemaatle
namazda kadinlarla erkeklerin arada bir perde olmadan yanyana bir safta kilmasi.
16) Namazda örtünmesi gereken yerlerin açilmasi ve
bu açilmanin bir rükûn yapacak kadar süre devam etmesi.
17) Bayilmak, çildirmak...
Namazin Mekruhlari
1)
Sıkışık abdestle namaz kilmak 2) Namazda elbise
veya bir baska yerle oynamak 3) Namazda bir yere
dayanmak 4) Gerinmek veya esnemek
5) Parmaklari çitlatmak
6) Özürsüz bagdas kurmak
7) Insan yüzüne karsi kilmak
8) Kiraatta, Kur'an-i Kerimdeki siraya uyulmamasi.
Bir sure atlamak 9) Erkeklerin secde ederken
kollarini tamamiyla yere dösemeleri 10) Tek ayak
üzerinde durmak veya bir ayagi yerden kesmek ve digerine dayanmak
11) Namazda daha selam vermeden terleri veya yüze
dokunmus olan topraklari silmek 12) Namaz içinde,
verilen selami el veya bas isaretleriyle almak 13)
Ikinci rekatta birinci rekata göre daha uzun okumak
14) Yanmakta olan atese dogru namaz kilmak....